ಬೆಂಗಳೂರಿನ ನಿಟ್ಟೆ ಮೀನಾಕ್ಷಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಓದಿದ್ದ ಬಾಲೇಂದ್ರ ಶಾ, ನೇಪಾಳದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಭರ್ಜರಿ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪಕ್ಷ (ಆರ್ಎಸ್ಪಿ) ಪೂರ್ಣ ಬಹುಮತ ಪಡೆದಿದೆ.
ಕಾಠ್ಮಂಡು (ಮಾ.7): ಜೆನ್ ಝೀಗಳ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಬಳಿಕ ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೊದಲ ಎಲೆಕ್ಷನ್ನಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ನಿಟ್ಟೆ ಮೀನಾಕ್ಷಿ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಓದಿದ್ದ ಬಾಲೇಂದ್ರ ಶಾ ಗೆದ್ದು ಬೀಗಿದ್ದು ಪ್ರಧಾನಿ ಹುದ್ದೆಯತ್ತ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಕೆ.ಪಿ. ಒಲಿ ಶರ್ಮಾ ಸರ್ಕಾರದ ಪತನದ ಬಳಿಕ ಮಾ.5ರಂದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆದಿದ್ದು ಸೋಮವಾರ ಫಲಿತಾಂಶ ಹೊರ ಬಿದ್ದಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪಕ್ಷ (ಆರ್ಎಸ್ಪಿ) ಪೂರ್ಣ ಬಹುಮತ ಪಡೆದು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೇರಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 94 ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ 70 ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಎಸ್ಪಿ ಜಯಭೇರಿ ಬಾರಿಸಿದೆ. ಉಳಿದಂತೆ ನೇಪಾಳಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್, ಸಿಪಿಎನ್- ಯುಎಂಎಲ್, ನೇಪಾಳಿ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷಗಳು ತಲಾ 6 ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಗೆಲುವು ಪಡೆದಿವೆ.
ಬಾಲೇಂದ್ರ ಶಾ ಇದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಕಾಠ್ಮಂಡು ನಗರದ ಮೇಯರ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಬಾಲೆನ್ ಅಂತಲೇ ಜನಪ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದ ಇವರು ರಾಜಕಾರಣಕ್ಕೆ ಬರುವ ಮುನ್ನ ರ್ಯಾಪರ್ ಆಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ 4 ಸಲ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಒಲಿ ವಿರುದ್ಧ 4842 ಮತಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಗೆಲವು ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಶಾ ಬೆಳಗಾವಿಯ ವಿಟಿಯು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ನಿಟ್ಟೆ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಎಂಟೆಕ್ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ್ದರು.
2016 ರಿಂದ 2018ರವರೆಗೆ ಬೆಳಗಾವಿ ವಿಟಿಯು ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ನಿಟ್ಟೆ ಮೀನಾಕ್ಷಿ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ (NMIT) ನಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ನಲ್ಲಿ ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ (M.Tech) ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದರು.
ಆರ್ಎಸ್ಪಿ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಮಾಜಿ ಪತ್ರಕರ್ತ ರಬಿ ಲಾಮಿಚಾನೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಕೆ.ಪಿ. ಶರ್ಮಾ ಓಲಿ ಅವರ ಪಕ್ಷ ಸಿಪಿಎನ್-ಯುಎಂಎಲ್ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಕೆಲವೇ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದೆ.
ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳ ನಂತರ, ಮಾರ್ಚ್ 5 ರಂದು ನಡೆದ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ 58% ಮತದಾರರು ತಮ್ಮ ಮತಗಳನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಿದರು. ಎಣಿಕೆಯು ಮೂರರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಮಾರ್ಚ್ 9 ರೊಳಗೆ ಎಣಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ಸಂಸದರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಎರಡು ಮಾರ್ಗ
ನೇಪಾಳದ ಚುನಾವಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಮಿಶ್ರ ಚುನಾವಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ, ಅಂದರೆ ಸಂಸದರನ್ನು ಎರಡು ವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ: ನೇರ ಚುನಾವಣೆ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷದ ಒಟ್ಟು ಮತಗಳ ಮೂಲಕ.
ನೇರ ಚುನಾವಣೆ (ಪೋಸ್ಟ್ ನಂತರ ಮೊದಲು)
ಸಂಸತ್ತಿನ 275 ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ, 165 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ, ಜನರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗೆ ಮತ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾರೆ.
ಮತಗಳ ಶೇಕಡಾವಾರು (ಅನುಪಾತ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾನಗಳು
ಉಳಿದ 110 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಕ್ಷಗಳು ಪಡೆದ ಮತಗಳ ಶೇಕಡಾವಾರು ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮತದಾರರು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗೆ ಅಲ್ಲ, ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಮತ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಅದರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಮತ ಹಂಚಿಕೆಯಿಂದ ಪಕ್ಷದ ಸಂಸದೀಯ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ ಸಣ್ಣ ಪಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುಂಪುಗಳು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಪಕ್ಷವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಸಾಧಿಸದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿದೆ.
ಆರ್ಎಸ್ಪಿಯ ಬಂಪರ್ ಯಶಸ್ಸಿನ ಹಿಂದಿನ ಕಾರಣವೇನು?
ನೇಪಾಳದ ಮಿಶ್ರ ಚುನಾವಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದಾಗಿ, ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಪಕ್ಷವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಬಹುಮತವನ್ನು ಗಳಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರವೆಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಆರ್ಎಸ್ಪಿ ಸುಮಾರು ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಸಂವಿಧಾನ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ನಂತರ ಒಂದೇ ಪಕ್ಷವು ಇಷ್ಟೊಂದು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿರುವುದು ಇದೇ ಮೊದಲು. ಕಠ್ಮಂಡುವಿನ ಮೇಯರ್ ಆಗಿ ಬಾಲೆನ್ ಶಾ ಅವರ ಕ್ಲೀನ್ ಇಮೇಜ್ ಕೂಡ ಈ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ಎಂದು ತಜ್ಞರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.
ಗಗನ್ ಥಾಪಾ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ, ನೇಪಾಳಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಇಮೇಜ್ ಅನ್ನು ಮೀರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು, ಆದರೆ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯಿಂದಾಗಿ ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಲೋಕ ರಾಜ್ ಬರಲ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಬರಾಲ್ ಪ್ರಕಾರ, ಜನರು ಹಳೆಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೋಪಗೊಂಡ ಮತ್ತು ನಿರಾಶೆಗೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಆರ್ಎಸ್ಪಿ ಪರವಾಗಿ ಈ ಅಲೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಹಿಂದಿನ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮೂಲಭೂತ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಬಾಲೆನ್ ಶಾ ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯು ಈ ಅಲೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿತು. ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅಂತಹ ಅಲೆಗಳು ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
