ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 60% ಸೀಟುಗಳನ್ನು ಉಚಿತ ಆಯ್ಕೆಗೆ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಹೊಸ ನಿರ್ದೇಶನ ಹೊರಡಿಸಿದೆ. ಈ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ ತೀವ್ರ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದು, ಇದು ಆದಾಯಕ್ಕೆ ಹೊಡೆತ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಿಮಾನ ದರಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬೇಕಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ. ಈ ನಿರ್ದೇಶನವು ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಮೇಲೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರೆಯಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವಾದಿಸಿವೆ.
ವಿಮಾನ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಅನುಕೂಲ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಹೊರಡಿಸಿರುವ ಹೊಸ ನಿರ್ದೇಶನ ಇದೀಗ ವಿಮಾನಯಾನ ವಲಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಕನಿಷ್ಠ 60 ಶೇಕಡಾ ಸೀಟುಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಶುಲ್ಕವಿಲ್ಲದೆ ಉಚಿತ ಆಯ್ಕೆಗಾಗಿ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತೀವ್ರ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿವೆ. ಈ ಕ್ರಮದಿಂದ ಕೊನೆಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಮೇಲೆಯೇ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದರದ ಭಾರ ಬೀಳಬಹುದು ಎಂಬ ಆತಂಕವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿವೆ.
ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿರೋಧ
ಭಾರತೀಯ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ (FIA) ಎಂಬ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವು, IndiGo, Air India ಮತ್ತು SpiceJet ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ವಿಮಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪರವಾಗಿ ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನಯಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದಿದೆ. ಈ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ, ಹೊಸ ನಿರ್ದೇಶನದಿಂದ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಆದಾಯ ಮೂಲವಾದ ಸೀಟು ಆಯ್ಕೆ ಶುಲ್ಕಕ್ಕೆ ಕಡಿವಾಣ ಬೀಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ನಷ್ಟವನ್ನು ಸಮತೋಲಗೊಳಿಸಲು ವಿಮಾನ ದರಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಎದುರಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಒಕ್ಕೂಟ ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ.
ನಿರ್ದೇಶನದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶ
ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ನಿರ್ದೇಶನದ ಪ್ರಕಾರ, ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕನಿಷ್ಠ 60% ಸೀಟುಗಳನ್ನು ಉಚಿತ ಆಯ್ಕೆ (free seat selection)ಗಾಗಿ ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಯಾವುದೇ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಶುಲ್ಕವಿಲ್ಲದೆ ಸೀಟು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಇರಬೇಕು. ಈ ಕ್ರಮವು ಮೊದಲ ನೋಟಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಲಾಭಕರವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿದರೂ, ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದು “ಪ್ರತಿ-ಉತ್ಪಾದಕ”ವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿವೆ.
ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆತಂಕ
ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು “ಪೂರಕ ಆದಾಯ” (ancillary revenue) ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿವೆ. ಇಂಧನ ವೆಚ್ಚ, ನಿರ್ವಹಣೆ, ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಶುಲ್ಕಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವೆಚ್ಚಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಸೀಟು ಆಯ್ಕೆ ಶುಲ್ಕವು ಪ್ರಮುಖ ಆದಾಯ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಈ ಆದಾಯಕ್ಕೆ ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರಿದರೆ, ಕಂಪನಿಗಳು ನಷ್ಟವನ್ನು ಭರಿಸಲು ಮೂಲ ವಿಮಾನ ದರಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಇದರಿಂದ ಸೀಟು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರೂ ಕೂಡ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದರವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಗಬಹುದು.
ನಿಯಂತ್ರಣ ಅತಿಕ್ರಮಣದ ಆರೋಪ
ಈ ನಿಯಮದ ಮೂಲಕ ಸರ್ಕಾರವು ವಾಣಿಜ್ಯ ನಿರ್ಧಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾಗಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಭಾರತೀಯ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ ಆರೋಪಿಸಿದೆ. ಸೀಟು ಹಂಚಿಕೆ ಮತ್ತು ಬೆಲೆ ನಿಗದಿ ಎಂಬವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವ್ಯವಹಾರ ಸಂಬಂಧಿತ ನಿರ್ಧಾರಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ ಎಂದು ಒಕ್ಕೂಟ ವಾದಿಸಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನಯಾನ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ (Directorate General of Civil Aviation-DGCA) ಗೆ ಈ ರೀತಿಯ ಶುಲ್ಕಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುವ ಅಥವಾ ಮಿತಿಗೊಳಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅದು ಹಳೆಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಹೇಳಿದೆ.
ಸರ್ಕಾರದ ನಿಲುವು ಮತ್ತು ವಿರೋಧಾಭಾಸ
ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 12ರಂದು ನೀಡಿದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರವು ವಿಮಾನ ದರಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ದರಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗಿನ ನಿರ್ದೇಶನವು ಆ ನಿಲುವಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಆಧಾರಿತ ಬೆಲೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿವೆ.
ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ
- ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಕ್ರಮವು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೇ ಹೊರೆ ಆಗಬಹುದು.
- ವಿಮಾನ ದರಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ
- ಬಜೆಟ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೊರೆ
- ಕುಟುಂಬ ಹಾಗೂ ನಿಯಮಿತ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೆಚ್ಚ
ಸೇವಾ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ
ಸೀಟು ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸುವುದರಿಂದ, ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ತಮ್ಮ ಇಷ್ಟದ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಒಕ್ಕೂಟ ಹೇಳಿದೆ.
ಸಮಾಲೋಚನೆ ಇಲ್ಲದೇ ನಿರ್ಧಾರ?
ಈ ನಿರ್ದೇಶನ ಹೊರಡಿಸುವ ಮೊದಲು ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಮಾಲೋಚನೆ ನಡೆಸಲಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು FIA ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಮಾರ್ಚ್ 18, 2026ರ ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆಯವರೆಗೆ ಈ ಆದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅದು ಆರೋಪಿಸಿದೆ.
ಒಕ್ಕೂಟದ ಬೇಡಿಕೆ
ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, Federation of Indian Airlines ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಈ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಹಿಂಪಡೆಯುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದೆ. ಇಲ್ಲವಾದರೆ, ಇದು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಮಾನಯಾನ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ನಿಯಂತ್ರಣ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಅಪಾಯವಿದೆ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಅನುಕೂಲ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಹೊರಡಿಸಿದ ಈ ಕ್ರಮ, ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆ ನಡುವಿನ ಈ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ.
