ಸಂಗೀತ ದಿಗ್ಗಜರಾದ ಆಶಾ ಭೋಸ್ಲೆ ಮತ್ತು ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್ ಅವರ ಸಹೋದರ ಸಂಬಂಧದ ಅಪರೂಪದ ಕಥೆಯನ್ನು ಈ ಲೇಖನ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಬಾಲ್ಯದ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಮದುವೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಬಿರುಕು, ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪೈಪೋಟಿ ಮತ್ತು ಕೊನೆಗೆ ಗಟ್ಟಿಗೊಂಡ ಬಾಂಧವ್ಯದ ಕುರಿತು ಇದು ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುತ್ತದೆ.
ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತ ಲೋಕದ ದಿಗ್ಗಜ ಗಾಯಕಿ ಆಶಾ ಭೋಸ್ಲೆ ಅವರು 92ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾಗಿರುವುದು ಸಂಗೀತ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಅಪಾರ ನಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಅವರ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನೆಯಷ್ಟೇ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನವೂ ಅನೇಕ ಚರ್ಚೆಗಳು, ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ದಿವಂಗತ ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದ ಸಂಬಂಧವು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಜನಮನ ಸೆಳೆದಿತ್ತು.
ಲತಾ-ಆಶಾ ಸಹೋದರಿಯರ ಸಂಬಂಧ ಚೆನ್ನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ
ಆಶಾ ಭೋಸ್ಲೆ ಮತ್ತು ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್ ನಡುವಿನ ಪೈಪೋಟಿ ಕುರಿತು ಹಲವು ಕಥೆಗಳು ಹರಿದಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅವು ಬಹುಪಾಲು ಊಹಾಪೋಹಗಳೇ ಎಂದು ಆಶಾ ಭೋಸ್ಲೆ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಹೇಳುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರಿಯರು ತುಂಬಾ ಆತ್ಮೀಯರಾಗಿದ್ದರು. ಲತಾ ತಮ್ಮ ಚಿಕ್ಕ ತಂಗಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ಹೋದರೂ ಜೊತೆಗೇ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುವಾಗಲೂ ಆಶಾವನ್ನು ಜೊತೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಲತಾ, ಶಿಕ್ಷಕರು ಇಬ್ಬರಿಗೆ ಒಂದೇ ಶುಲ್ಕದಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶ ಕೊಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ, ತಂಗಿಯಿಲ್ಲದೆ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುವುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿ ತಮ್ಮ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನೇ ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದರು.
ಮದುವೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ದೂರ
ಆದರೆ ಆಶಾ ಭೋಸ್ಲೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರೇಮ ವಿವಾಹಕ್ಕಾಗಿ ಮನೆ ಬಿಟ್ಟು ಓಡಿ ಹೋದಾಗ, ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್ ಇದನ್ನು ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ನಡೆ ಎಂದು ಬಹಳ ಕೋಪಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಕುಟುಂಬದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಒಬ್ಬಳೇ ಹೊತ್ತಿದ್ದ ಲತಾ, ಈ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ಬೇಸರಗೊಂಡು ಆಶಾ ಜೊತೆ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಮಾತನಾಡದೆ ಇದ್ದರು. ಈ ಘಟನೆ ಇಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಅಂತರವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು. ಸ್ವತಃ ಆಶಾ ಭೋಸ್ಲೆಯೇ ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.
ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನೆರಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಂತ ಗುರುತು
ಚಿತ್ರರಂಗದ ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆಶಾ ಭೋಸ್ಲೆ ತಮ್ಮ ಅಕ್ಕನ ನೆರಳಲ್ಲೇ ಉಳಿದಿದ್ದರು. ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಗಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ, ಆಶಾ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಗುರುತನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೆಚ್ಚು ಶ್ರಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಓ ಪಿ ನಯ್ಯರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಅವರಿಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ಶೈಲಿಯ ಹಾಡುಗಳ ಮೂಲಕ ಹೊಸ ಗುರುತು ಸಿಕ್ಕಿತು. ಆಶಾ ಭೋಸ್ಲೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಶ್ರಮಿಸಿದ್ದು, ಅಕ್ಕನ ನೆರಳಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರಯತ್ನವೇ ಅವರನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ಗಾಯಕಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.
ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹಾಡಿದ ಅಮರ ಗೀತೆಗಳು
ಪೈಪೋಟಿ ಇದ್ದರೂ, ಮುನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಈ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರಿಯರು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. “ದಮನ” (1951) ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಆರಂಭವಾದ ಅವರ ಯುಗಳಗಾನ, ನಂತರ “ಚೋರಿ ಚೋರಿ”, “ಮಿಸ್ ಮೇರಿ”, “ಶಾರದ”, “ಪಡೋಸನ್” ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದಿತು. “ಮೈನ್ ಚಾಲಿ ಮೈನ್ ಚಾಲಿ”, “ಮನ ಕ್ಯೂಂ ಬೆಹ್ಕಾ” ಮುಂತಾದ ಹಾಡುಗಳು ಇಂದು ಕೂಡ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ಹಾಡುವ ವೇಳೆ ಲತಾ ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ನೋಟ್ಬುಕ್ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಆಶಾ ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ವಿಶೇಷ. ಇದರಿಂದ ಇಬ್ಬರೂ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿ ನೋಡುವುದು ಕಡಿಮೆ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಮಾಹಿತಿ ಕೂಡ ಇದೆ. ಇಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ಪೈಪೋಟಿ ಮತ್ತು ಮುನಿಸನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ‘ಸಾಜ್’ ಎಂಬ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆಯೆಂಬ ಮಾತುಗಳೂ ಕೇಳಿಬಂದಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಆಶಾ ಭೋಸ್ಲೆ ಇದನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿ, ಕೆಲವು ಸಣ್ಣ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ತೋರಿಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು.
ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮೀಯತೆ
ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಆಶಾ ಭೋಸ್ಲೆ ಮತ್ತು ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ಪರಸ್ಪರರೊಂದಿಗೆ ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸಮಯ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಲತಾಗೆ ಮಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ಕೊಟ್ಟಾಗ, ಇಬ್ಬರೂ ಅದನ್ನು ನಗುತ್ತಲೇ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ತಮ್ಮ ನಡುವಿನ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅವಿವಾಹಿತ ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್ 2022ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಆಶಾ ಭೋಸ್ಲೆ ಮತ್ತು ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ ಪೈಪೋಟಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನದು ಅದು ಪ್ರೀತಿ, ಅರ್ಥೈಸಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಮಯದೊಂದಿಗೆ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಸಹೋದರಿಯರ ಬಾಂಧವ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಆಶಾ ಭೋಸ್ಲೆ ಅವರ ಅಗಲಿಕೆ ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಅಪಾರ ನಷ್ಟವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಗಳ ಕಥೆಗಳು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಸದಾ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಿವೆ.
