ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಂಬಂಧವಿರುವ ಈ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಯಾರಾದರೂ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ, ಅವರು ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಆ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ ಅಥವಾ ಹಾಳುಮಾಡಿದಂತೆ ಇವರಿಗೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ.
ಕೆಲವರಿಗೆ ಮನೆಗೆ ಅತಿಥಿಗಳು ಬರುವುದು ಹಬ್ಬದ ಸಂಭ್ರಮವಾದರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವರಿಗೆ ಅದು ಎದೆಯಬಡಿತ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಂಗತಿ. ಮನೆಯ ಬಾಗಿಲು ಬಡಿಯುವ ಶಬ್ದ ಕೇಳಿದರೆ ಸಾಕು, ‘ಅಯ್ಯೋ ಯಾರಪ್ಪಾ ಬಂದವರು?’ ಎಂಬ ಗಾಬರಿ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಬರ್ತ್ಡೇ ಅಥವಾ ಅನಿವರ್ಸರಿ ಪಾರ್ಟಿಗಳನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಯೋಚನೆ ಬಂದರೂ ಅವರು ಅಸ್ವಸ್ಥರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಹೀಗೆ ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಗಾಬರಿಯಾಗುವವರನ್ನು ಸಮಾಜ ವಿರೋಧಿಗಳೆಂದು ಅಥವಾ ಅಹಂಕಾರಿಗಳೆಂದು ಕರೆಯುವುದು ತಪ್ಪು. ಇದರ ಹಿಂದೆ ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರದ ಆಳವಾದ ಕಾರಣಗಳಿವೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ತಜ್ಞರು.
ಮನೆ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ‘ಸೇಫ್ ಝೋನ್’
ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಅವರ ಮನೆ ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ವಾಸಿಸುವ ಜಾಗವಲ್ಲ; ಅದು ಅವರ ಆಂತರಿಕ ಪ್ರಪಂಚದ ಒಂದು ಭಾಗ. ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಅದು ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾದ ‘ಸೈಕಾಲಜಿಕಲ್ ಸೇಫ್ ಝೋನ್’. ಇಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅಂತಹ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಯಾರಾದರೂ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ, ಅವರು ಎಷ್ಟೇ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು ಇವರಿಗೆ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ ಅಥವಾ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡಿದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಲರ್ಟ್ ಮೋಡ್ನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವ ನರವ್ಯೂಹ!
ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಏಕಾಂತದ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯುವವರಿಗೆ ಅತಿಥಿಗಳ ಆಗಮನವು ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲೇ ಸರಿ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮನೆ ಎನ್ನುವುದು ಮನಸ್ಸನ್ನು ‘ರಿಲ್ಯಾಕ್ಸ್ ಮೋಡ್’ಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ತಾಣ. ಆದರೆ ಅತಿಥಿಗಳು ಬಂದಾಗ ಮನೆ ಗದ್ದಲದ ಗೂಡಾಗುತ್ತದೆ. ಎಷ್ಟೇ ಆತ್ಮೀಯ ಭೇಟಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಇವರ ನರವ್ಯೂಹವು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುವ ಬದಲು ಸತತವಾಗಿ ‘ಅಲರ್ಟ್ ಮೋಡ್’ನಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಾಮೀಪ್ಯದ ಒತ್ತಡದಿಂದಾಗಿ ಅವರ ಮನಸ್ಸು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರಾಳವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದೇ ಇಲ್ಲ.
ಹಳೆಯ ಕಹಿ ನೆನಪುಗಳು ಮತ್ತು ಡಿಫೆನ್ಸಿವ್ ಮೋಡ್
ಹಿಂದೆ ಮನೆಗೆ ಬಂದ ಅತಿಥಿಗಳು ನೀಡಿದ ತೊಂದರೆ ಅಥವಾ ಅವರ ನೆಗೆಟಿವ್ ಮಾತುಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿರಬಹುದು. ಈ ಕಹಿ ಅನುಭವಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ‘ಡಿಫೆನ್ಸಿವ್ ಮೋಡ್’ನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಮನೆಯ ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಮೆಂಟ್ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೊತ್ತು ಕಾಲಹರಣ ಮಾಡುವುದು ಇವರಿಗೆ ಮಾನಸಿಕ ಸಂಘರ್ಷ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಮಾಧಾನದ ಬದಲು ಆತಂಕವೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ.
ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಜನರಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ‘ಬೌಂಡರಿ’ ಬೇಕು!
ಆಧುನಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರುವುದು ಸಂತೋಷದ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಬಿಂಬಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸೈಕಾಲಜಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತು ಸೃಜನಶೀಲ (Creative) ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತಮ್ಮ ಜಾಗವನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ತಮ್ಮ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಗಡಿಗಳನ್ನು (Boundaries) ಬಹಳ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಇರಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸ್ವಭಾವವು ಅವರು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಹರಿಸಲು ಮತ್ತು ಆಯ್ದ ಕೆಲವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರ ದೃಢವಾದ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
